از من به‌سوی ما | چند کلمه حرف جامعه‌گرا برای دل‌خودمان

25 September
0Comments

معرفی کتاب: «همراه با کاپیتال مارکس»

Companionدیگر نمی‌توان از مارکس پرهیز کرد، او را نادیده انگاشت و جویندگان و پرسش‌گران ماهیت واقعی کاپیتالیسم و دانشجویان رادیکال و منتقد به این شیوۀ تولید اجتماعی را در گمراهه‌های آکادمیک علم اقتصاد سرمایه‌داری سردوانید. پس از فروپاشی دیوار برلین و خداحافظی با «سوسیالیسم واقعاً موجود»، کاپیتالیسم فرصت کافی داشته است تا در عرض این بیست و سه سال حقانیت خود را به‌عنوان «یگانه آلترناتیو تولید اجتماعی» برای سعادت بشریت ثابت کند.
این فرصت اکنون دیگر از دست رفته است: جنگهای خانمانسوز، بدبختی روزافزون نوع بشر در همۀ ابعاد شخصی و اجتماعی، اختلاف طبقاتی رشد یابنده در تمامی جوامع در جهان از جمله جوامع پیشرفته سرمایه‌داری و تهدیدات جدی برای شروع جنگ‌های گسترش یابنده در خاورمیانه که آثار آن بی‌شک به تمامی نقاط جهان گسترش خواهند یافت، اغلب اقتصاددانان وابسته و مدافع کاپیتالیسم را به تکاپوی بی‌امانی افکنده است تا با ارائۀ فرضیاتی (که دیگر پوچ و بی‌اساس بودن آنها بر هر خوانندۀ بی‌طرفی آشکار است) فقط یک کتاب را از صحنۀ دانش اقتصاد حذف کرده، آنرا از دانشگاه‌ها سانسور کرده، آنرا منسوخ شده قلمداد کرده و هر چه در چنته دارند به‌میان آورند تا از «شر» وجود این نوشته خلاص شوند! کتابی که مدرن‌تر، امروزی‌تر، دقیق‌تر و ژرف‌بینانه‌تر از هر نوشتۀ دیگری در کرۀ خاک؛ تمامی ساختارها، بنیان‌ها، دقایق و جزئیات شیوۀ تولید سرمایه‌داری را رسوا می‌کند: کاپیتال مارکس.
دیوید هاروی (David Harvey) اکنون سی و دو سال است که یکبار در هر سال، در دوره‌های منسجم و فشرده، برای جمع نسبتاً کوچکی از دانشجویان منتقد به‌ کاپیتالیسم، کاپیتال مارکس را تدریس می‌کند. در سال 2010 این دورۀ تدریس به‌شکل ویدئوئی در اختیار عموم قرار گرفت و بسیاری نیز از آن استقبال کردند.

David Harvey

اکنون این دورۀ تدریس به‌شکل یک کتاب و در چهارچوبی منسجم و با قلمی گیرا، به زبان انگلیسی منتشر شده است. نام این کتاب «همراه با کاپیتال مارکس» است (A companion to Marx’s Capital) و توسط انتشارات ورسو در اختیار عموم قرار گرفته است.
تفاوت این کتاب با سایر کتاب‌های مقدماتی کاپیتال مارکس، بیان روشن شیوۀ دیالکتیکی بررسی مارکس از شیوۀ تولید سرمایه‌داری و تفاوت این روش تحقیق با منطق ارسطوئی و روابط علت و معلولی حاکم بر «علم اقتصاد» امروزی در جهان است. در این روش؛ مفاهیمی چون ارزش، ارزش مصرف، ارزش اضافه، ارزش مبادله، کار اجتماعاً لازم و غیره؛ نه در رابطۀ علت و معلولی، بلکه در رابطه‌ای دیالکتیکی، چند سویه و همواره در حال حرکت و تغییر بیان می‌شوند. رابطه‌ای که در آن هیچ‌چیز «علت» چیز دیگری نیست، بلکه مجموعۀ دیالکتیکی و دائماً متغیر این روابط، موجودی را پدید می‌آورند که سنگ بنای شیوۀ تولید سرمایه‌داری است: یعنی کالا.
این کتاب نیز مانند کتاب «چکیده مفاهیم سه جلد کاپیتال» به هیچ وجه جایگزینی برای خواندن متن اصلی کاپیتال نیست. کاپیتال، هر سه جلد آن، باید همانگونه که هست خوانده شود. اما اگر یک آموزگار می‌تواند مطالعۀ کتاب مورد آموزش را برای دانشجویانش آسان‌تر کند، این کتاب نیز می‌تواند بسیاری از موانع و مشکلات را از سر راه خواندن کامل هر سه جلد کاپیتال از سر راه دانشجویان بردارد، و آنان را یک گام عملی دیگر به فهم کامل دستگاه بررسی و تحقیق کاپیتال مارکس نزدیک سازد.
یکی از نکات ارزشمند کتاب «همراه با کاپیتال» اصرار دیوید هاروی بر «کلید واژه»هائی است که مارکس در نوشته‌هایش به‌کار می‌برد. یکی از این کلیدواژه‌ها، فعل «نمایانگر می‌شود» است. (به‌زبان انگلیسی: Apears و به‌زبان آلمانی: Erscheint)
همانگونه که در عبارت اول کاپیتال می‌خوانیم: «ثروت در جوامعی که در آنها شیوۀ تولید سرمایه‌داری حکمفرما است، به‌شکل انبوه عظیمی از کالاها نمایانگر می‌شود!» دیوید هاوری با سالها تحقیق روی کاپیتال و سایر نوشته‌های مارکس، این‌را یک کلیدواژه می‌داند: هر گاه مارکس از فعل «نمایانگر شدن» استفاده کرده است، مقصود او اشاره به ظاهر وقایع و ماهیت بت‌واره‌گونه و فریب‌آمیز رویدادها در شیوۀ تولید سرمایه‌داری است. مقصود این است که موضوع مورد بررسی در ظاهر اینگونه «نمایانگر می‌شود» اما باطن آن چیز دیگری است. سپس مارکس آغاز می‌کند تا حقیقت نهفته در بطن این رویداد معین را آشکار سازد و پس از خواندن چند پاراگراف بعدی خواننده متوجه می‌شودکه آنچه که نمایانگر می‌شود، دروغی بیش نیست، پس چشمها را باید شست… و به‌همین‌گونه، فصل به فصل کاپیتال به‌بررسی حقیقت رویدادهائی می‌پردازد که در شیوۀ تولید سرمایه‌داری به‌گونه‌ای وارونه و نیرنگ‌وار نمایانگر می‌شوند. اما چشمان مسلح به کاپیتال، دیگر این نیرنگ را نمی‌پذیرند و رویدادهای جریانمند در جامعۀ بشری را نه آنگونه که نمایانگر می‌شوند، بلکه آنگونه که حقیقتاً هستند، می‌بینند.
به‌خصوص دانشجوی ایرانی باید بداند که خواندن کاپیتال، فارغ از اینکه او در آیندۀ زندگی چه راهی را می‌گزیند و در کدام بستر اجتماعی و یا سیاسی فعالیت خواهد کرد، به‌خودی‌خود کاری ارزشمند و آموزنده است. با خواندن هر سطر کاپیتال و فهمیدن هر نکته و مفهوم آن، فارغ از اینکه سوسیالیست باشیم یا نباشیم، خود را مارکسیست بدانیم یا نه، و فارغ از اینکه نظرمان برعلیه یا بر له شیوۀ تولید سرمایه‌داری باشد، گامی انسانی و روشنگرانه به‌سوی «شناخت» کامل شیوۀ تولید سرمایه‌داری برداشته‌ایم. شناختی که بدون داشتن آن، نظراتمان دربارۀ شیوۀ تولید سرمایه‌داری در هر صورت ناقص است.
و گامی که در زندگی ما، ممکن است موجب تغییرات بسیاری، نه فقط در حوزۀ اندیشه و مفهوم، بلکه در جزئیات مسیر عملی و روزمره‌ای باشد که در زندگی خود می‌پیمائیم. آگاهی و شناخت بی‌نظیری از چگونگی کارکرد و روابط جهان پیرامون، که بدون پرداخت هیچ هزینه‌ای و فقط با صرف چند ماه وقت و حوصله و شب‌زنده‌داری و مطالعه، در اختیار ماست: همان دانش ژرف و روش عملی بی‌مانندی که تاکنون هیچ کتاب دیگری نتوانسته است آنرا به خواننده منتقل کند.
تنها توشۀ ضروری که با خود به سفر کاپیتال می‌بریم، اینست که میدان جرأت خود را از انتقاد به رویدادها، ظواهر و عملکردهای این شیوۀ تولید اجتماعی گسترش دهیم و چنان دلیری کنیم تا «شیوۀ تولید سرمایه‌داری» را در تمامیت، کنه و بطن آن به‌بررسی بکشانیم.
Capitalism isnt workingبررسی دلیرانه‌ای که به ما ثابت خواهد کرد که سرمایه‌داری؛ خواه سرمایه‌داری «اسلامی» در ایران باشد، خواه سرمایه‌داری «سوسیالیستی و کمونیستی» در شوروی سابق و چین، و خواه سرمایه‌داری «سکولار و دموکرات» در آمریکا و اروپای غربی باشد؛ علی‌رغم همۀ تفاوت‌های عملکردی، ظاهری و رویکردی آنها؛ همه بر سنگ بنای واحدی استوارند و قانونمندی یکسانی را تبعیت می‌کنند. هر عملی در جهت «براندازی» و یا «اصلاح‌طلبی» در قوانین آهنین سرمایه، بیش از هر چیز نیازمند شناخت کاملی از این قوانین است.
هر کسی از ظن خود شد یار من / از درون من نجست اسرار من
کاپیتال روشی دلیرانه در جستجوی اسرار نهان شیوۀ تولید سرمایه‌داری است؛ و کتاب «همراه با کاپیتال مارکس» نوشتۀ دیوید هاروی، بسیاری از موانع و مشکلات را در مسیر طولانی فهم کاپیتال از سر راه برمی‌دارد.
تا جائیکه تاب و توان داشته باشم در ترجمۀ این متون تلاش خواهم کرد، به تبع این گفته زیبا و مشهور باب مارلی که گفت: «آن آدمهائی که روز و شب تلاش می‌کنند که جهان جائی بدتر برای زندگیمان شود، لحظه‌ای استراحت نمی‌کنند، پس ما نیز اجازه نداریم لحظه‌ای استراحت کنیم و بگذاریم آنها به این آسانی پیروز شوند!»

کارگران و کاراندیشان جهان متحد شوید
سوسیالیسم یک آرزوی غیرممکن نیست!
با عشق و دوستی
زندیک

 
هنوز پیامی ارسال نشده است.
لطفا پیام و مشخصات خود را اینجا تایپ کنید
نام (یا نام مستعار)
ای - میل (مخفی می ماند)
وب سایت
پیام

Current day month ye@r *